متأسفانه اخیراً کسانی پیدا شده اند که دست به ترجمه اشعار مختومقلی فراغی زده در مراسم این بزرگوار قرائت می نمایند که بنده با شنیدن ویا خواندن ترجمه آنها که گاها در نشریات ،کتاب ویا سایت ها نیز دیده می شود، بسیار تأسف می خورم. قطعاً این گونه افراد به فکر خدمت به فرهنگ وادبیات ترکمن نیستند.علّت این کار، نداشتن مهارت کافی در ترجمه اشعار است .

مهارت ،تسلط داشتن به زبان ترکمنی نیست؛بلکه در کنار این، آگاهی از زبان ادبی وعرفان واندیشه های اونیز شرط اساسی است.زبان هر ملتی نماد فرهنگ آن ملّت است.هر زبانی برای خود سنبل هایی دارد. ترجمه کاری دشوار وگاهی محال است. مخصوصاً ترجمه اشعار  شاعری که مملوازصناعات ادبی باشد.

به فرض مثال "سگ" در زبان بعضی از ملل نماد وفاداری وشرافت می باشد؛ولی در فرهنگ مانشانه ی پستی ونجاست نیز می باشد .در زبان ترکمنی"انر"(شترنر) نماد شجاعت وقدرت می باشد و"مایه"(شتر ماده) نماد زیبایی ورعنایی.فراغی می گوید:"توکل نر بولار اندیشه مایه "که متاسفانه بی هیچ مقدمه ای توسط یکی از ادبای منطقه این گونه ترجمه شده است:"توکل مثل شتر نر است واندیشه مثل شتر ماده " که خواننده از آن منظور فراغی را دریافت نمی کند.

در این مصراع ،مختومقلی اهمّیّت اندیشه را بیان می کند .انر از مایه زاده می شود وتوکل از اندیشه؛یعنی اندیشه مقدّم بر توکّل است.اشعار فراغی مملو از این نماد هاست. ترجمه بدون در نظر گرفتن این گونه نمادها خیانتی بزرگ به شاعر است.

یک قالی ماشینی را در نظر بگیرید. نقوش پشت قالی به علّت چسب های فراوان آن به خوبی نمایان نیست وزیبایی آن به رویه اش نمی رسد.اصل شعر رویه ی قالی است وترجمه مثل پشت آن .البته اگر شعر، شعر خوب باشد چنین خصلتی خواهد داشت نه هر شعری.

ترجمه ی کنایات وضرب المثل ها نیز نیاز به مهارت زیاد دارد.ترجمه این گونه آرایه ها  به توضیحات وتفاسیر آگاهانه نیازدارد.ترجمه یک بیت یا یک مصراع از شعر نمادین در یک سطر نمی گنجد.یافتن معادل ها ی نظیر آن کنایات وضرب المثل ها نیاز به مطالعه زیاد دارد.در غیر این صورت باید به صورت بسیار عامیانه ترجمه شود که چنگی به دل نخواهد زد.ترجمه به سبک وسیاق زبان وعرفان فراغی کاری بس دشوار است پس بهتر است به گفته خود فراغی یا حافظ توجه کنیم که می گویند:

یاغشی سوز تاپماسانگ اوتور صم بولیپ

یا سخن دانسته گو ای مرد بخرد یا خموش